Zajęcia egzekucyjne

Pracodawca dokonuje potrąceń.

 

Pracownik za swoją pracę ma prawo otrzymywać wynagrodzenie w pełnej wysokości, po odliczeniu składek na ZUS i zaliczek na podatek.

 

Kodeks pracy przewiduje ochronę wynagrodzenia przed potrąceniami. Możliwe jest jedynie dokonanie potrąceń w ustawie przewidzianych.

 

Z wynagrodzenia za pracę podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
  • kary pieniężne nakładane na pracownika przez pracodawcę.

 

Pracodawca dokonuje potrąceń jedynie na wniosek wierzyciela po przedstawieniu przez niego tytułu wykonawczego (wyrok sądu czy ugoda opatrzona w klauzulę wykonalności).

Nie ma więc konieczności wszczynania postępowania komorniczego i ponoszenia związanych z tym kosztów (w całości ponoszonych przez dłużnika).

 

W przypadku zastosowania trybu z art. 88 Kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek zawiadomić pracownika o zajęciu wynagrodzenia w formie pisemnej.

Pracodawca musi wskazać wierzyciela, tytuł wykonawczy oraz wysokość dochodzonej kwoty. Następnie przekazuje potrącone wynagrodzenie wierzycielowi. Na pracodawcy ciąży odpowiedzialność za prawidłowe dokonanie wspomnianych czynności.

 

Jak kwestia potrąceń przedstawia się w przypadku świadczeń alimentacyjnych?

 

W zależności od rodzaju zadłużenia kwota wolna od potrąceń odpowiada albo minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, albo jego procentowej części – nie odnosi się to jednak do świadczeń alimentacyjnych.

Oznacza to, że w przypadku alimentów nie obowiązuje kwota wolna od potrąceń, jednakże i tutaj pracownikowi nie wolno zająć całego wynagrodzenia za pracę.

 

Maksymalnie na rzecz świadczeń alimentacyjnych można mu potrącić 60 procent (do wysokości 3/5) jego wynagrodzenia netto (po opłaceniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie społeczne). Nie ma przy tym znaczenia jakiej wysokości wynagrodzenie otrzymuje dany pracownik.

 

Pracodawca nie może dokonać potrąceń, jeśli wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.

 

Zajęcia w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.

 

Organami Egzekucyjnymi w tym wypadku są: Sąd, Komornik Sądowy, Naczelnik Urzędu Skarbowego, Dyrektor Oddziału ZUS, Dyrektor Izby Celnej i inny organ przewidziany przepisami prawa.

 

Zajęcie Egzekucyjne może być dokonane w związku z prowadzeniem następujących rodzajów egzekucji:

  • egzekucja sądowa – prowadzona przez Organy Egzekucyjne na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego,
  • egzekucja administracyjna – prowadzona przez Organy Egzekucyjne na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

 

Tytuł wykonawczy – podstawa prawna prowadzenia postępowania egzekucyjnego, np.:

  • prawomocny wyrok sądu,
  • nakaz zapłaty wydany przez sąd,
  • ugoda sądowa,
  • wyrok sądu polubownego,
  • ugoda zawarta przed sądem polubownym,
  • akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty kwoty pieniężnej /gdy termin zapłaty jest w tym akcie wskazany/,
  • prawomocna ugoda zawarta w bakowym postępowaniu ugodowym,
  • inne orzeczenia, ugody i akty, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej.

 

Jaka jest procedura obsługi zajęć egzekucyjnych rachunków bankowych klientów banku dokonywanych przez organy egzekucyjne?

 

  1. Zapytanie Organu Egzekucyjnego o rachunek dłużnika w banku /zapytanie o dane/ przesłane do Banku w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu OGNIWO EZ.
  2. Zajęcie egzekucyjne dotyczące rachunków bankowych przez Organ Egzekucyjny może wpłynąć:
  • w formie papierowej do jednostki organizacyjnej banku,
  • w formie elektronicznej /od 8 września 2016 r./ do systemu bankowego za pośrednictwem systemu OGNIWO EZ.

 

Zajęcie Egzekucyjne jest dokonane z chwilą doręczenia Bankowi zawiadomienia o zakazie wypłat z tego rachunku przez Organ Egzekucyjny.

 

Wyjaśnienia:

OGNIWO EZ  – system  elektroniczny zarządzany przez Krajową Izbę Rozliczeniową /KIR/, którego zadaniem jest umożliwienie wymiany elektronicznej informacji pomiędzy Organami Egzekucyjnymi i bankiem.

W większości banków systemy bankowe odpowiadają automatycznie na zapytania Organu Egzekucyjnego o rachunki za pośrednictwem systemu OGNIWO EZ.

 

Jakie są zasady realizacji zajęć egzekucyjnych?

 

Bank ma obowiązek przekazania Organowi Egzekucyjnemu kwotę określoną w Zajęciu Egzekucyjnym.

 

W celu zapewnienia prawidłowej realizacji Zajęcia Egzekucyjnego, środki zgromadzone na rachunku bankowym są blokowane z uwzględnieniem następujących przypadków:

  • jeżeli Zajęcie Egzekucyjne dotyczy osoby fizycznej, blokowane są także rachunki firmowe tej osoby, z wyjątkiem przypadku gdy ta osoba jest reprezentantem osoby prawnej lub pełnomocnikiem do rachunku bankowego,
  • jeżeli Zajęcie Egzekucyjne dotyczy osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, blokada oprócz rachunku firmowego dotyczy także wszystkich rachunków prowadzonych na rzecz tej osoby /indywidualnego i wspólnego rachunku bankowego osoby fizycznej oraz firmowego rachunku wspólnego, a jeśli jest wspólnikiem spółki cywilnej – również rachunku bankowego spółki cywilnej/,
  • jeżeli Zajęcie Egzekucyjne dotyczy osoby prawnej, zajmowane są tylko i wyłącznie rachunki należące do tej osoby prawnej,
  • jeżeli Zajęcie Egzekucyjne dotyczy wspólnego rachunku bankowego /w szczególności wspólników spółki cywilnej/, egzekucja przeciwko wspólnikowi spółki prowadzona jest do wysokości udziału w rachunku wynikającego z umowy rachunku lub wskazania przez Organ Egzekucyjny /w innym przypadku domniemywa się, że udziały są równe/. Po ustaleniu udziału dłużnika zwalnia się pozostałe udziały od egzekucji.
  • jeżeli Zajęcie Egzekucyjne dotyczy alimentów bieżących, rachunek bankowy jest blokowany tylko do wysokości miesięcznych alimentów określonych w treści Zajęcia Egzekucyjnego.

 

W przypadku egzekucji administracyjnej Bank nalicza odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, należne od następnego dnia po dniu wystawienia przez Organ Egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu wierzytelności do dnia obciążenia rachunku bankowego zobowiązanego przekazywana kwotą /o ile obowiązek taki wynika z treści otrzymanego Zajęcia Egzekucyjnego/.

 

Zajęciu Egzekucyjnemu podlegają wyłącznie środki pieniężne klienta znajdujące się na rachunku bankowym. W przypadku rachunku bankowego z przyznanym debetem dozwolonym lub kredytem w rachunku bankowym, dostępne środki z debetu dozwolonego lub kredytu w rachunku bankowym nie podlegają egzekucji.

Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych jednej osoby fizycznej, niezależnie od liczby zawartych umów są wolne od Zajęcia Egzekucyjnego do wysokości Kwoty wolnej i nie podlegają wtedy przekazaniu do Organu Egzekucyjnego.

 

Przekazanie środków pieniężnych Organowi Egzekucyjnemu z tytułu realizacji Zajęcia Egzekucyjnego znajdujących się na rachunku bankowym ma pierwszeństwo względem innych płatności i zobowiązań klienta /w tym względem Banku/ z wyjątkiem przypadków dotyczących:

  • środków zwolnionych od Zajęcia Egzekucyjnego,
  • bieżących wypłat na wynagrodzenie za pracę wraz z podatkami i innymi ciężarami ustawowymi /wypłata na wynagrodzenie za prace następuje po złożeniu przez posiadacza rachunku komornikowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu,
  • wypłat na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania do wysokości przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS w Dz. U. „Monitor Polski” /wypłata na alimenty i renty alimentacyjne następuje po złożeniu tytułu wykonawczego stwierdzającego obowiązek dłużnika do płacenia alimentów lub renty.
  • wierzytelność Banku wobec Posiadacza rachunku bankowego stała się wymagalna przed datą otrzymania przez Bank Zajęcia Egzekucyjnego /np. należne Bankowi prowizje i opłaty czy wzajemna wierzytelność Posiadacza rachunku wobec Banku np. o wypłatę znajdujących się na rachunku kwot/ lub stała się wymagalna po dacie otrzymania przez Bank Zajęcia Egzekucyjnego w przypadku gdy wierzytelność Posiadacza rachunku wobec Banku stała się wymagalna później / termin zapadalności lokaty terminowej przypada w tej dacie/.

 

Zajęcie Egzekucyjne obejmuje również kwoty, których nie było na rachunku bankowym w chwili jego zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

 

W celu poprawnego zidentyfikowania wpływu na rachunek, czy kwota podlega zwolnieniu spod egzekucji, pracownik stosownej jednostki organizacyjnej banku powinien, poza tytułem przelewu sprawdzić również jego nadawcę.

Nadawcą przelewu powinien być np. Ośrodek Pomocy Społecznej  lub Gmina a nie osoba fizyczna.

 

Posiadacz obciążonego egzekucją rachunku bankowego, może dostarczyć do Banku decyzję administracyjną o przyznaniu świadczenia, której kopię dokumentu Bank powinien dołączyć do umowy rachunku.

 

Od Zajęcia Egzekucyjnego zwolnione są środki zgromadzone na rachunku bankowym stanowiące:

  • świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów,
  • świadczenia rodzinne,
  • dodatki rodzinne,
  • dodatki pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych,
  • zasiłki dla opiekunów,
  • świadczenia z pomocy społecznej,
  • świadczenia integracyjne,
  • świadczenia wychowawcze,
  • wypłaty na rzecz rodzin wspomagających pełniące funkcje opiekuńczo-wychowawcze wobec rodziny przeżywającej trudności,
  • wypłaty na rzecz rodzin zastępczych i prowadzących dom dziecka w wysokości określonej w ustawie Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy,
  • świadczenia wychowawcze z programu „Rodzina 500 plus” wypłacane zgodnie z ustawą z dnia 11.02.2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

 

Wpływy z tytułu programu „Rodzina 500 plus” jako świadczenia wychowawcze nie podlegają egzekucji. Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia.

 

Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.) w art. 833 § 6. „Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne oraz świadczenie wychowawcze.

 

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, z późn. zm.) w art. 10 § 4 powtarza zapis z Kodeksu postępowania cywilnego zawarty w art. 833 § 6 o nie podleganiu egzekucji wymienionych świadczeń.

 

Zapisy te powtarza również prawo bankowe w art. 54a tj. „Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych pochodzące ze świadczeń, dodatków i zasiłków, o których mowa w art. 833 § 6 ustawy … … Kodeks postępowania cywilnego oraz świadczeń, dodatków i innych kwot, o których mowa w art. 31 ust. l, art. 80 ust. l i la, art. 81, art. 83 ust. l i 4, art. 84 pkt 2 i 3 i art. 140 ust. l pkt l ustawy … … o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej … … są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego.

 

Zajęciu Egzekucyjnemu nie podlegają również rachunki otwarte po dacie otrzymania przez bank Zajęcia Egzekucyjnego chyba, że Organ Egzekucyjny ponowi zapytanie o rachunek dłużnika w banku i dokona zajęcia nowego rachunku.

 

 

ZZ